Wsparcie Terapeutyczne
Psychoterapia jest jednym z najważniejszych elementów wsparcia w okresie okołoporodowym. Często młoda matka/ojciec mają poczucie niezrozumienia i wstydu bądź obaw że ich odczucia zostaną źle odebrane i spotkają się z krytyką bądź “dobrymi radami” w sprawie macierzyństwa. Terapeuta powinien być tą osobą która spotka matkę/ojca tam gdzie się znajdują w momencie kiedy rozpoczną pierwszą sesję (jak wybrać odpowiedniego terapeutę przeczytaj na moim Blogu). Celem terapii powinno być wsparcie, zrozumienie, pomoc w nauce strategii radzenia sobie ze stresem, zrozumienia korzeni problemów z którymi boryka się matka/ojciec i przywrócenia matce wiary i chęci odnalezienia siebie w nowej roli jaką jest macierzyństwo oraz poprawy jakości jej życia. Celem terapii jest także pomoc matce w zrozumieniu że jej problemy nie są jej winą, że jej odczucia są ważne, i że nie jest sama.
Oto 5 podstawowych szkół psychoterapii:
Terapia Poznawczo-Behawioralna (CBT)
Ten rodzaj terapii uważany jeden z bardziej efektywnych i skutecznych rodzajów terapii w leczeniu zaburzeń okołoporodowych. Polega na zidentyfikowaniu niepokojących myśli, odczuć i zachowań oraz tzw. automatycznych myśli i “zapalników” które prowadzą do odczuć depresyjnych bądź wzmożonego niepokoju. Terapia poznawczo-behawioralna opiera się na psycho-edukacji czyli nauce strategii i technik których celem jest złagodzenie niepokoju i zakwestionowanie intruzywnych myśli a przez to znalezienie alternatywnych rozwiązań i sposobów przetwarzania niepokojących odczuć bądź przeświadczeń. Na przykład, dla młodych matek przeświadczenie o byciu perfekcyjną matką i jej nierealistyczne oczekiwania często prowadzą do zaburzeń niepokoju. Terapia poznawczo-behawioralna może pomóc w zakwestionowaniu tych myśli i znalezieniu bardziej realistycznych oczekiwań i pozytywnego dialogu wewnętrznego oraz samoakceptacji. Często terapia CBT jest łączona z Mindflulness czyli koncentracją uwagi na chwili obecnej i świadomego jej przeżywania oraz treningiem relaksacyjnym.
Terapia Interpersonalna
Jest jedną z bardziej popularnych i polecanych szkół psychoterapii w leczeniu zaburzeń okołoporodowych. Jest oparta na teorii przywiązania i teorii więzi międzyludzkich. Teoria przywiązania opiera się na zrozumieniu w jaki sposób tworzymy i utrzymujemy związki z ludźmi co z kolei związane jest ze sposobami w jaki poszukujemy pomocy i prosimy o pomoc w momentach kryzysu. Teoria więzi międzyludzkich opiera się na odkryciu nieodpowiednich sposobów komunikacji które powodują trudności w kontaktach społecznych. W leczeniu depresji poporodowej główny nacisk postawiony jest na zmiany jakie w życiu kobiet zaszły od urodzenia dziecka i trudności jakie napotyka w kontaktach z innymi ludźmi: partnerem czy rodziną. W terapii interpersonalnej okresu okołoporodowego nacisk nakłada się na związek matki z niemowlakiem, z partnerem, z własną rodziną, z rodziną partnera i z przyjaciółmi.
EMdr
Skrót EMDR po polsku oznacza terapię odwrażliwiania i przetwarzania za pomocą ruchu gałek ocznych. Ten rodzaj terapii oparty jest na zaadresowaniu traumatycznych zdarzeń, które przeżyła osoba, np. w trakcie porodu. Poprzez techniki stymulacji ośrodków mózgowych, terapeuta pomaga przeprocesowaniu traumatycznych wydarzeń aby złagodzić emocjonalne przywiązanie i odczuwanie traumatycznych wspomnień a przez to doprowadzić do osłabienia aktywacji stresu pourazowego. EMDR składa się z 8 faz i opiera się nie tylko na analizowaniu przeszłych wydarzeń ale także na zlokalizowaniu obecnych zapalników stresu i oczekiwań co do przyszłości. Więcej informacji na temat EMDR w Polsce można znaleźć na stronie Polskiego Towarzystwa Terapii EMDR: https://emdr.org.pl
Terapia Par
Narodziny dziecka są wyzwaniem i zmianą w życiu wielu par. Problemy nasilają się gdy do wystarczajaco chaotycznego i rozregulowanego nowego stylu życia dochodzą zaburzenia nastroju bądź niepokój młodej matki. Często terapia par bądź terapia małżeńska pomaga parze zrozumieć jaki efekt na ich relacje miały narodziny dziecka i zmiany jakie w ich życiu zaszły. Dzięki temu rodzajowi terapii matka ma możliwość otwarcie mówić o swoich obawach bądź odczuciach a ojciec zdobywa wiedzę na temat depresji czy leków jak i strategii i wsparcia, które może udzielać matce. Terapeuta często pomaga parze zrozumieć schematy które przysparzają im problemów w związku i pomaga im znaleźć rozwiązania które pomogłyby im odbudować więź emocjonalną.
Terapia Grupowa
Terapia grupowa często daje poczucie uniwersalności i zrozumienia poprzez spotkanie osób które zmagają się z podobnymi problemami. Matka z depresją poporodową bądź zaburzeniami lękowymi otoczona kobietami które doskonale będą ja rozumieć poczuje że nie jest sama i swobodnie będzie mogła mówić o swoich odczuciach bez wstydu i obawy przed krytyką. Terapia grupowa jest kierowana przez terapeutę, który często udziela psychoedukacji na poruszane tematy związane w zaburzeniami okołoporodowymi i jest liderem dyskusji która w rezultacie wspomaga samorefleksję i proces zmiany.
Wsparcie Społeczne
Wsparcie społeczne w okresie okołoporodowym to nie tylko wsparcie udzielane kobiecie przez rodzinę, partnera czy grono jej przyjaciół ale również przez terapeutę czy grono innych kobiet w trakcie spotkań terapeutycznych bądź grup wsparcia dla matek.
Jest wiele badań naukowych które potwierdzają wysoką zależność pomiędzy wsparciem społecznym a zaburzeniami nastroju i niepokoju w okresie poporodowym. Matki które mają grono ludzi wokół siebie, czują że mogą liczyć na innych, mają poczucie zrozumienia, ich nastój znacznie się poprawia a codzienne zmagania i obowiązki staja się mniej uciążliwe i przytłaczające.
Twarze wsparcia społecznego:
-wsparcie emocjonalne: daje poczucie zrozumienia i wysłuchania bez oceny, krytyki bądź dobrych rad
-wsparcie praktyczne: pomoc w codziennych obowiązkach i czynnościach jak pranie, gotowanie, sprzątanie, pomoc przy dziecku
-wsparcie edukacyjne: to nie tylko psychoedukacja w zakresie problemów emocjonalnych okresu poporodowego, ale również rady i wskazówki odnośnie rodzicielstwa czy opieki nad dzieckiem oraz normalizacja odczuwanych emocji i trudności macierzyńskich
Wsparcie społeczne jest nie tylko czynnikiem redukującym występowanie bądź nasilenie oznak zaburzeń okołoporodowych, ale również czynnikiem zwiększającym Twoją wiarę w sobie i umiejętność radzenia sobie ze stresem. Wsparcie społeczne wpływa pozytywnie na Twoją samoocenę jako matka i zwiększy ogólną satysfakcję z wczesnego macierzyństwa.
Nie bój się prosić o pomoc! Sięgaj po pomoc i przyjmuj pomoc! Mów otwarcie o swoich odczuciach! Wszyscy wiedzą, że Ty zawsze dajesz sobie radę więc tym razem nie musisz nikomu (zwłaszcza sobie) nic udowadniać! Jeśli cierpisz, nie cierp w samotności! Ludzie którym na Tobie zależy, chcą Ci pomóc! Daj im szansę!
Leczenie Farmakologiczne
Decyzja o podjęciu leczenia farmakologicznego w trakcie ciąży bądź po porodzie wielokrotnie wiąże się ze wzmożonym stresem, poczuciem winy i obawami o uzależnieniu od leków. Matki obawiają się, że leki bedą miały negatywny wpływ na ich płód bądź nowo narodzone dziecko. Często stygmatyzacja dotycząca farmakoterapii jak również nierealistyczne oczekiwania i wyznaczniki macierzyństwa potęgują matczyne obawy.
Generalnie, szkodliwość leków antydepresyjnych jest bardzo niska i często korzyści rozpoczęcia farmakoterapii przewyższają ryzyko potencjalnych skutków ubocznych. Większość leków jest także dozwolona w trakcie karmienia piersią.
Musisz także pamietać, że wedle Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, pierwszym krokiem pomocy matce cierpiącej na łagodną formę depresji poporodowej jest psychoterapia a leki są rekomendowane jaka dalsza forma pomocy.
Do najczęściej stosowanych leków antydepresyjnych w trakcie ciąży należą:
- Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRIs)
- Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRIs)
- Bupropion (Wellbutrin)
- Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (TCAs)
Więcej informacji na temat leków antydepresyjnych możesz znaleźć na tych stronach (strony są anglojęzyczne ale z pomocą wyszukiwarki mogą być przetłumaczone na język polski ):